Extensies in Joomla

1. De basis

1.1 Wat "extensie" eigenlijk betekent

Bijna alles in de Joomla-backend is een extensie, en dat geldt ook voor de meeste dingen die je van buitenaf installeert. Een simpele test werkt meestal prima:

Als je het kunt installeren, inschakelen of verwijderen, dan is het een extensie.

Joomla is het platform. Extensies zijn alles wat je eraan toevoegt. De core CMS levert het framework, de applicatie en de gedeelde bibliotheken. Elke functionele functie op een pagina wordt geleverd door een extensie die door de installer wordt beheerd.

            +--------------------------------------+
            |           JOOMLA CORE (CMS)          |
            | framework . applicatie . bibliotheken|
            +--------------------------------------+
                              ^
            geïnstalleerd & beheerd | via één proces
                              |
   +----------+----------+----+-----+-----------+-----------+
   | Component|  Module  |  Plugin  | Template  |   Taal    |  ...packages
   |  com_    |  mod_    |  plg_    |  tpl_     |   xx-XX   |   pkg_, lib_, file
   +----------+----------+----------+-----------+-----------+

1.2 De vijf functionele typen

Deze vijf zijn de extensietypen die daadwerkelijk iets zichtbaar maken op een pagina. Waarschijnlijk ben je ze allemaal al eens tegengekomen:

Maar de extensiefamilie is groter dan deze vijf. De rest draait om verpakking en ondersteuning.

1.3 De volledige taxonomie

De Joomla-installer herkent meer type-waarden dan alleen de zichtbare vijf. De extra typen zijn de "lijm" waarmee je code kunt verspreiden en hergebruiken:

Een praktijkvoorbeeld zoals een forum of webshop wordt meestal geleverd als één pkg_-pakket dat een component, meerdere plugins en enkele modules bevat.

1.4 Je gebruikt al tientallen extensies

Een splinternieuwe Joomla 6-installatie bevat standaard ongeveer 150 extensies. Open System → Manage → Extensions en je ziet ze allemaal: componenten zoals com_content, alle core plugins, beide standaardtemplates, het Engelse taalpakket en de onderliggende bibliotheken.

Er bestaat geen harde scheiding tussen "core" en "extensies". Joomla Core wordt juist geleverd als extensies. Ze zijn simpelweg gemarkeerd als protected, zodat je ze niet per ongeluk kunt verwijderen.

Boven op deze standaardset biedt de Joomla Extensions Directory (JED) duizenden extensies van derden die je kunt installeren. Bekende voorbeelden zijn Akeeba Backup voor back-ups, de contenttools van Regular Labs en JCE voor een uitgebreidere editor.

3. Het manifest: het hart van elke extensie

3.1 Het zelfbeschrijvende XML-bestand

Elke extensie bevat één manifest: een XML-bestand dat Joomla alles over die extensie vertelt. De installer leest eerst dit bestand en niets anders. Geef Joomla een zipbestand met een manifest en het weet hoe de extensie moet worden geïnstalleerd, waar de bestanden moeten komen, welke databasetabellen moeten worden aangemaakt en hoe latere updates moeten worden uitgevoerd.

<extension type="component" method="upgrade">
    <name>com_example</name>
    <version>1.0.0</version>
    <creationDate>2026-06-01</creationDate>
    <author>Peter Martin</author>
    <namespace path="src">Joomla\Component\Example</namespace>

    <files folder="site">...</files>            <!-- welke bestanden gekopieerd worden -->
    <media destination="com_example">...</media> <!-- afbeeldingen, css, js -->
    <languages>...</languages>                   <!-- vertaalbestanden -->

    <install><sql>...</sql></install>            <!-- uitvoeren bij installatie -->
    <update><schemas>...</schemas></update>       <!-- uitvoeren bij update -->
    <uninstall><sql>...</sql></uninstall>        <!-- uitvoeren bij verwijdering -->

    <scriptfile>script.php</scriptfile>         <!-- aangepaste installatielogica -->
    <updateservers>...</updateservers>           <!-- locatie van updates -->
    <config>...</config>                         <!-- het Opties-formulier -->
</extension>

Eén bestand stuurt installatie, updates, verwijdering, configuratie en updatebeheer aan. Verander het attribuut type en dezelfde structuur beschrijft een module, plugin, template of package.

3.2 De attributen die alles bepalen

Een aantal attributen op het hoofdelement <extension> bepaalt hoe de installer zich gedraagt:

method="upgrade" is de reden waarom het opnieuw installeren van hetzelfde zipbestand een update uitvoert in plaats van een foutmelding "already installed" te geven.

3.3 Het installatiescript: aangepaste logica

Voor alles wat niet kan worden uitgedrukt met de declaratieve tags van het manifest, kan een extensie een scriptbestand meeleveren met maximaal vijf methoden:

class com_exampleInstallerScript
{
    public function preflight($type, $parent)  { /* vóór het kopiëren van bestanden */ }
    public function install($parent)           { /* alleen bij nieuwe installatie   */ }
    public function update($parent)            { /* alleen bij update               */ }
    public function uninstall($parent)         { /* bij verwijdering                */ }
    public function postflight($type, $parent) { /* na het kopiëren van bestanden   */ }
}

Gebruik preflight om een installatie te blokkeren op een niet-ondersteunde PHP- of Joomla-versie door false terug te geven.

3.4 Installer-events: plugins die reageren op installaties en updates

Het scriptbestand beïnvloedt alleen de eigen extensie. Maar de installer activeert ook events waarop elke ingeschakelde plugin kan reageren. Daardoor kan een plugin iets doen wanneer een andere extensie wordt geïnstalleerd, bijgewerkt of verwijderd.

// Een plugin van een commerciële leverancier voegt een abonnementsleutel toe aan de download-URL:
public function onInstallerBeforePackageDownload(&$url, &$headers)
{
    if (str_contains($url, 'example.org')) {
        $url .= '&key=' . $this->params->get('download_key');
    }
}

Dit is precies hoe betaalde extensies tijdens een update een download- of abonnementsleutel toevoegen: via een gewone installer-plugin die naar deze events luistert, zonder dat er iets hoeft te worden aangepast aan com_installer.

5. Het updatesysteem

5.1 Updatesites: hoe Joomla weet dat er een update beschikbaar is

Elke extensie kan één of meer updatesites registreren: URL's die Joomla controleert met de vraag "is er een nieuwere versie beschikbaar?". Deze worden opgeslagen in #__update_sites en gekoppeld aan extensies via #__update_sites_extensions.

#__extensions --< #__update_sites_extensions >-- #__update_sites
   (com_example)                                  (https://.../update.xml)

De updatesite wordt opgegeven in het manifest:

<updateservers>
    <server type="extension" name="Example Updates">
        https://example.org/updates/com_example.xml
    </server>
</updateservers>

Zonder updatesite kan Joomla nooit een update aanbieden voor die extensie. Daarom verschijnen sommige handmatig geïnstalleerde extensies nooit in het updateoverzicht.

5.2 De XML van de updateserver

De URL verwijst naar een XML-bestand dat door de leverancier wordt gehost. Er bestaan twee varianten:

<updates>
    <update>
        <name>com_example</name>
        <version>1.1.0</version>
        <infourl>https://example.org/changelog</infourl>
        <downloads>
            <downloadurl type="full" format="zip">
                https://example.org/dl/com_example-1.1.0.zip
            </downloadurl>
        </downloads>
        <targetplatform name="joomla" version="6.[01]" />
        <php_minimum>8.1</php_minimum>
    </update>
</updates>

Voorbeeld van een collection update manifest
Een collection-manifest bevat verwijzingen naar één of meer extensie-update-manifesten. Elke extensie in de collectie heeft zijn eigen update-manifest.

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
  <extensionset name="Example Extensions">
    <extension>
      <name>com_example</name>
      <updateservers>
         <server type="extension" priority="1" name="com_example"> 
         https://example.org/updates/com_example.xml 
         </server> 
      </updateservers> 
    </extension>

    <extension>
      <name>com_another_example</name>
      <updateservers>
         <server type="extension" priority="1" name="com_another_example">
         https://example.org/updates/com_another_example.xml 
         </server> 
      </updateservers> 
    </extension> 
</extensionset>

Met de elementen targetplatform en php_minimum kan een leverancier vanuit dezelfde updatesite verschillende updatepakketten aanbieden voor specifieke Joomla- of PHP-versies.

5.3 Het updateproces

Cron / paginaweergave / "Controleren op updates"
   |
   v
Joomla haalt de XML van elke updatesite op
   |
   v
Vergelijkt de aangeboden <version> met de geïnstalleerde versie
   |
   v
Nieuwere versie? → record in #__updates → zichtbaar onder Update → Extensions
   |
   v
Je klikt op Update → Joomla downloadt het zipbestand uit <downloadurl>
   |
   v
...en voert exact hetzelfde installatieproces uit (method="upgrade")

Een update is in feite niets meer dan het installeren van een nieuwere zipversie over de bestaande installatie heen: hetzelfde manifest, dezelfde SQL-updatefase en dezelfde rollback-beveiliging.

5.4 Joomla! Update versus extensie-updates

Dit zijn twee verschillende systemen die vaak met elkaar worden verward:

Houd beide up-to-date. Een moderne en volledig gepatchte Joomla-installatie met een verouderde, kwetsbare extensie blijft nog steeds een kwetsbare website.

7. Extensies beheren en beveiligen

7.1 Het scherm Beheren: je controlepaneel

System → Manage → Extensions toont alle records uit #__extensions:

De velden protected en locked zorgen ervoor dat je je website niet per ongeluk onbruikbaar maakt, bijvoorbeeld door com_content uit te schakelen of de standaardtaal te verwijderen.

7.2 Het tabblad Waarschuwingen

Manage → Warnings toont omgevingsproblemen die door de installer zijn gedetecteerd, zoals ontbrekende PHP-extensies, mappen zonder schrijfrechten of achtergebleven bestanden van een mislukte installatie. Controleer dit scherm wanneer een installatie "geslaagd" lijkt, maar de extensie niet correct werkt.

7.3 Beveiliging: het onderdeel waar het vaak misgaat

Extensies draaien met volledige toegang tot je website. Een kwaadaardige of verlaten extensie is de meest voorkomende oorzaak van een gehackte Joomla-site.

De Joomla-core heeft een sterke reputatie op het gebied van beveiliging. De zwakke schakel is bijna altijd een extensie van een derde partij die niet is bijgewerkt.

7.4 Het juiste extensietype kiezen om te ontwikkelen

Wanneer je zelf Joomla wilt uitbreiden, kies je het extensietype op basis van wat je wilt bereiken:

De eerste vraag die je jezelf moet stellen is vaak: "heb ik eigenlijk wel een nieuwe extensie nodig?". Een template override, een aangepast veld of een taaloverride lost veel wensen op zonder extra code die je moet onderhouden.

9. Veelgemaakte fouten en valkuilen

9.1 Uitschakelen in plaats van verwijderen

Het uitschakelen van een extensie voorkomt dat deze wordt uitgevoerd, maar de code blijft op de server staan en de gegevens blijven in de database aanwezig. Voor de beveiliging is dat niet voldoende. Gebruik je een extensie niet meer, verwijder deze dan volledig zodat ook de bestanden en tabellen worden verwijderd.

9.2 De updatesite vergeten

Als je een extensie handmatig installeert en nooit een updatebericht ziet verschijnen, is er waarschijnlijk geen updatesite geregistreerd. Controleer System → Update → Update Sites. Een extensie zonder updatesite blijft stilletjes op een oude versie staan.

9.3 De schemawaarschuwing negeren

Een waarschuwing zoals "Database schema is out of date" is niet cosmetisch. Het betekent dat een SQL-migratie niet is uitgevoerd, vaak na een handmatige bestandsupdate of een onderbroken update. Ga naar Manage → Database en klik op Fix voordat er vreemde fouten ontstaan.

9.4 Installeren vanuit onbetrouwbare bronnen

"Nulled" of illegale kopieën van commerciële extensies behoren tot de grootste bronnen van malware. Het bedrag dat je bespaart weegt niet op tegen de kosten van een gehackte website. Download daarom altijd rechtstreeks van de ontwikkelaar of via de JED.

9.5 De core updaten maar de extensies niet

Veel website-eigenaren voeren trouw Joomla-updates uit, maar vergeten dat extensies een eigen updatesysteem hebben. Een bijgewerkte core beschermt je niet tegen een kwetsbare extensie. Controleer daarom ook regelmatig System → Update → Extensions.

9.6 Bestanden kopiëren zonder Discover te gebruiken

Het uploaden van een extensiemap via FTP installeert de extensie niet. Joomla "kent" een extensie pas wanneer er een record bestaat in #__extensions. Nadat je bestanden hebt geüpload, gebruik je Manage → Discover om ze te registreren, of installeer je gewoon het zipbestand op de normale manier.

11. In het kort

INSTALLEREN   System → Install → Extensions (Upload / Folder / URL / Web)
BEHEREN       System → Manage → Extensions (inschakelen / uitschakelen / verwijderen)
UPDATEN       System → Update → Extensions
CORE UPDATE   System → Update → Joomla (los van extensie-updates)
DISCOVER      Manage → Discover  (registreert bestanden die al op de server staan)
SCHEMA FIX    Manage → Database  (voert ontbrekende SQL alsnog uit)
WAARSCHUWINGEN Manage → Warnings (problemen met de serveromgeving)
REGISTER      Elke extensie = één record in #__extensions
UNIEK OP      type + element + folder + client_id
OPTIES        Opgeslagen als JSON in #__extensions.params