Menu's in Joomla

11. Ecosysteem en extensies

11.1 Voorwaardelijke Custom Fields

Voorwaardelijke velden verschijnen of verdwijnen afhankelijk van de waarde van een ander veld. Dit wordt in Joomla 6 standaard ondersteund via plugininstellingen. Een typisch voorbeeld is een veld "Ticket URL" dat alleen wordt getoond wanneer het selectievakje "Heeft tickets" is ingeschakeld.

11.2 YOOtheme Pro

YOOtheme Pro is een populaire pagebuilder-template die Joomla Custom Fields integreert in het systeem voor dynamische content:

• Plaats een custom field-waarde in elk builder-element.
• Filter en sorteer dynamische lijsten op basis van custom field-waarden.
• Gebruik het ingebouwde veld Location (breedte- en lengtegraad) op een kaart.

Als je team al met YOOtheme werkt, hoef je waarschijnlijk nooit een layout override voor velden te schrijven.

11.3 Advanced Custom Fields van Tassos

Deze extensie van derden voegt veldtypen toe die niet standaard in Joomla zitten, samen met uitgebreidere renderopties en conditionele logica. Handig wanneer de 18 standaard veldtypen niet voldoende zijn, maar een volledige CCK te veel van het goede zou zijn.

11.4 Wanneer kies je beter voor een CCK?

Custom Fields zijn ideaal voor content met extra eigenschappen. Voor echte databasegestuurde toepassingen, zoals boekingssystemen, vastgoedwebsites met zoekfilters of complexe relaties, kun je beter kijken naar:

• Seblod of Fabrik: volledige content construction kits.
• Een maatwerkcomponent die integreert met com_fields.

13. In het kort

VELD AANMAKEN      Content → Fields → New
GROEP AANMAKEN     Content → Field Groups → New
TOEWIJZEN          Field → tabblad Assigned Categories
WEERGEVEN          Field → instelling Automatic Display
INLINE              of  in de inhoud
OVERRIDE           templates/{tpl}/html/layouts/com_fields/...
TYPE OVERRIDE      render-<fieldname>.php voor één veld
GEBRUIKERS         Users → Manage → Fields
CONTACTEN          Components → Contacts → Fields
CATEGORIEËN        Content → Categories → Fields
TAGS               Components → Tags → Fields
CORE-TYPEN         18 in Joomla 6 (Number en Note zijn nieuw)
SUBFORM            Herhaalbare gegevens, opgeslagen als JSON
SQL-VELD           Alleen voor Super Users, voorzichtig gebruiken
API                FieldsHelper::getFields('com_content.article', $item)
HEADLESS           /api/index.php/v1/content/articles/N → fields[]
TABELLEN           #__fields / _groups / _values / _categories

5. Menu-items bepalen welke modules worden getoond

5.1 Opties voor moduletoewijzing

Voor elke module in Joomla bepaal je waar deze moet verschijnen:

• Op alle pagina's.
• Op geen enkele pagina.
• Alleen op geselecteerde pagina's.
• Op alle pagina's behalve de geselecteerde.

De geselecteerde pagina's zijn menu-items. De relatie tussen modules en menu-items wordt opgeslagen in de tabel #__modules_menu.

5.2 Waarom dit zo krachtig is

Je kunt de volledige layout per pagina aanpassen zonder code te schrijven:

Homepage-slider          → alleen op het Home-menu-item
Sidebar met winkelactie  → alleen op winkelcategoriepagina's
Nieuwsbriefinschrijving  → overal behalve bij afrekenen
Loginmodule              → alleen op het Login-menu-item

5.3 Een handige vuistregel

Moet een module slechts op één plek verschijnen, geef die pagina dan een eigen menu-item, zelfs als dat menu-item verborgen is.

7. Meertalige menu's

7.1 Het patroon

Voor een meertalige website maak je meestal:

• Één menu per taal, bijvoorbeeld mainmenu-en en mainmenu-nl.
• Associaties tussen equivalente menu-items in verschillende talen.
• Één Home-menu-item per taal, allemaal gemarkeerd als standaardpagina.

7.2 Associaties

Open een menu-item en ga naar het tabblad Associations:

System → Menus → All Menu Items → [item] → Associations

Door equivalente menu-items aan elkaar te koppelen, activeer je:

• De module Language Switcher.
• Routing naar dezelfde pagina in een andere taal.
• Correcte hreflang-tags.
• Vertaalde breadcrumbs.

De associatie wordt opgeslagen in de tabel #__associations met context = com_menus.item.

7.3 Veelgemaakte fouten bij meertalige websites

• Vergeten een Home-menu-item in te stellen voor elke taal.
• Menu-items met taal "Alle" combineren met taalspecifieke menu-items.
• Ontbrekende associaties, waardoor de taalwisselaar bezoekers terugstuurt naar de homepage.
• Verschillende aliasstructuren per taal.

9. Routing en SEF

9.1 De routeerpijplijn

Wanneer een bezoeker een Joomla-pagina opent, doorloopt het systeem verschillende stappen:

1. De browser verstuurt een verzoek, bijvoorbeeld /nieuws/joomla-6-uitgebracht.
2. De router van Joomla analyseert de URL.
3. De router zoekt het bijbehorende menu-item, bijvoorbeeld een Category Blog voor nieuws.
4. De Itemid wordt ingesteld en vervolgens wordt de component bepaald.
5. Joomla bouwt de parameters op, wijst modules toe en rendert de template.

Het menu-item vormt het anker voor dit hele proces.

9.2 SEF en menu-items

Met SEF-URL's ingeschakeld wordt de alias van het menu-item onderdeel van het URL-pad. Geneste menu-items leveren geneste URL-structuren op:

Main Menu → Nieuws          (alias: nieuws)
            └── Category Blog  (alias: producten)
                 └── Artikel   (alias: laptops)

URL: /nieuws/producten/laptops

Een goede aliasstrategie houdt URL's kort, voorspelbaar en SEO-vriendelijk.

9.3 Canonieke pagina's

Wanneer twee menu-items naar dezelfde content verwijzen, genereert Joomla een canonieke <link rel="canonical"> naar de pagina die als hoofdversie wordt beschouwd. Controleer dit zorgvuldig wanneer je de navigatiestructuur wijzigt, omdat canonicals onverwacht kunnen veranderen.

9.4 SEO-voordelen in één oogopslag

Een goed opgebouwde menustructuur levert automatisch:

• Schone URL's gebaseerd op menu-item-aliasen.
• Hiërarchische URL-paden die overeenkomen met de informatiearchitectuur van de website.
• Metadata per pagina: browsertitel, beschrijving en robotsinstellingen.
• Breadcrumbs die worden opgebouwd vanuit de menustructuur.
• Canonieke tags die dubbele routes consolideren.
• hreflang-signalen via meertalige associaties.
• Onderwerpclusters doordat onderliggende pagina's binnen hetzelfde URL-pad vallen.

Een slechte menustructuur veroorzaakt precies het tegenovergestelde: dubbele content, lelijke fallback-URL's, conflicterende canonicals, kapotte breadcrumbs en onjuiste hreflang-relaties.

Een goed opgebouwd menu is één van de goedkoopste SEO-winsten in Joomla.

11. Onder de motorkap (voor ontwikkelaars)

11.1 De tabel #__menu

Elk menu-item, zowel in de frontend als backend, wordt opgeslagen in dezelfde tabel. De belangrijkste kolommen zijn:

id                -- primaire sleutel, gebruikt als Itemid
menutype          -- bij welk menu het hoort
title             -- zichtbaar label
alias             -- SEF-segment
path              -- volledig aliasspoor (ouder/kind/kleinkind)
link              -- onderliggende index.php?option=... query
type              -- component | url | alias | separator | heading
published         -- 0 = niet gepubliceerd, 1 = gepubliceerd, -2 = verwijderd
parent_id         -- bovenliggend menu-item
level             -- diepte in de boomstructuur
component_id      -- gekoppelde component
access            -- ACL-toegangsniveau
template_style_id -- template style-override
params            -- JSON met layout- en metadata-opties
lft, rgt          -- nested set-waarden
home              -- 1 = standaardpagina (per taal)
language          -- '*' of een specifieke taalcode
client_id         -- 0 = frontend, 1 = administrator
publish_up        -- geplande publicatiedatum
publish_down      -- geplande depublicatiedatum

De kolom params bevat alle configuratie per menu-item in JSON-formaat: titel tonen, page class suffix, robots-instellingen, bloglayout en meer.

11.2 De tabel #__menu_types

De tabel #__menu_types bevat de menucontainers, één record per menu (mainmenu, footer, usermenu enzovoort).

Opvallend is dat de koppeling gebeurt via een string en niet via een ID. Dat is een typische Joomla-eigenaardigheid.

11.3 De tabel #__modules_menu

Deze kleine maar krachtige tabel bevat de relatie tussen modules en de menu-items waarop ze worden weergegeven:

moduleid   -- welke module
menuid     -- welk menu-item (Itemid)
             positief = "toon op dit item"
             negatief = "toon op alle items behalve deze"
             0        = "alle pagina's"

Deze kleine tabel vormt de basis van Joomla's volledige strategie voor moduletoewijzing per pagina.

11.4 Het Nested Set Model (lft en rgt)

Net als categorieën gebruiken menu-items het Nested Set Model. Elk item heeft een lft- en rgt-waarde. Het bereik van een ouderitem omvat altijd alle onderliggende items:

Main Menu Root         lft=1   rgt=10
├── Home               lft=2   rgt=3
└── Nieuws             lft=4   rgt=9
     ├── Nationaal      lft=5   rgt=6
     └── Internationaal lft=7   rgt=8

Om alle onderliggende items van "Nieuws" op te halen, heb je slechts één query nodig:

SELECT id, title
  FROM #__menu
 WHERE lft > 4 AND rgt < 9
 ORDER BY lft;

Recursie is niet nodig. Dat is precies de kracht van dit model.

11.5 De knop Rebuild

Het scherm Alle menu-items bevat een knop Rebuild in de werkbalk:

System → Menus → All Menu Items → Rebuild

Rebuild berekent de kolommen lft, rgt, level en path opnieuw op basis van parent_id. Gebruik dit na:

• Het importeren van menu-items via SQL.
• Een mislukte opslagactie.
• Een migratie vanaf een andere website.
• Handmatige databasewijzigingen aan ouder-kindrelaties.

11.6 Handige SQL-voorbeelden

Toon alle gepubliceerde frontendmenu-items in boomvolgorde:

SELECT id, menutype, title, alias, level, link
  FROM jos_menu
 WHERE client_id = 0
   AND published = 1
 ORDER BY lft;

Toon welke modules op welke menu-items verschijnen:

SELECT m.id AS itemid, m.title AS pagina,
       mod.id AS moduleid, mod.title AS module
  FROM jos_menu m
  JOIN jos_modules_menu mm ON mm.menuid = m.id
  JOIN jos_modules mod     ON mod.id    = mm.moduleid
 WHERE m.client_id = 0
 ORDER BY m.lft;

Zoek moduletoewijzingen die verwijzen naar een verwijderd menu-item:

SELECT mm.*
  FROM jos_modules_menu mm
  LEFT JOIN jos_menu m ON m.id = mm.menuid
 WHERE mm.menuid > 0 AND m.id IS NULL;

11.7 De PHP API

Vanuit PHP kun je menu's benaderen via een nette API:

use Joomla\CMS\Factory;

$app  = Factory::getApplication();
$menu = $app->getMenu();        // SiteMenu of AdminMenu

$active = $menu->getActive();   // huidig menu-item
$home   = $menu->getDefault();  // standaardpagina voor huidige taal
$item   = $menu->getItem(101);  // op id
$tree   = $menu->getTree();     // breadcrumbpad
$items  = $menu->getItems('menutype', 'mainmenu');

11.8 Events om op aan te haken

Plugins kunnen reageren op menu-gerelateerde events:

13. Best practices

Als je maar een paar dingen uit dit artikel onthoudt, laat het dan deze zijn:

• Plan je menustructuur voordat je content gaat aanmaken. Menu-items bepalen URL's, modules, SEO en ACL.
• Beschouw elk "type pagina" als een kandidaat voor een eigen menu-item, ook als dat menu-item verborgen blijft.
• Houd aliassen kort, in kleine letters, met koppeltekens en zo stabiel mogelijk.
• Gebruik Headings en Separators om lange dropdownmenu's overzichtelijk te groeperen.
• Documenteer verborgen menu's zodat toekomstige beheerders weten dat ze bestaan.
• Voer Rebuild uit na migraties of directe databasewijzigingen.

15. Samenvatting

In Joomla is een menu-item veel meer dan alleen een link. Het is een volledige paginadefinitie die bijna elke laag van het systeem beïnvloedt:

• Routing: de URL en de canonieke link.
• Weergave: de layout, de template style en de getoonde modules.
• Configuratie: paginatitel, metadata, page class en robotsinstellingen.
• Toegang: wie de pagina kan zien en gebruiken.
• Taal: de koppeling met de meertalige variant.
• Context: de Itemid die alles met elkaar verbindt.

Een goed doordachte menustructuur bespaart tijd, voorkomt fouten en maakt een Joomla-website jarenlang eenvoudiger te onderhouden. Een slechte menustructuur veroorzaakt problemen die meegroeien met de site: kapotte URL's, verkeerde modules, verwarrende canonicals en SEO-problemen.

Ben je een nieuwe Joomla-website aan het plannen, migreer je vanaf een oudere versie of vermoed je dat de huidige navigatiestructuur problemen veroorzaakt, dan loont het om vroeg naar de menu's te kijken. Begrijp je menu-items, dan begrijp je Joomla.